Her yıl farklı bir konuda düzenlediği yıllık soruşturmalarına bir yenisini ekleyen iki aylık edebiyat dergisi Notos, bu sayısında konuyu “100 Temel Eser” olarak belirledi. 192 yazar ve eğitimcinin yer aldığı soruşturmaya 741 eser adı verildi. Liste, Milli Eğitim Bakanlığı’nın “100 Temel Eser”ine alternatif olma niteliği taşıyor.

Sonuçlara göre “100 Temel Eser” listesinde 59′u Türk, 41′i dünya edebiyatından eserler yer alıyor. Listede 13 yaşayan yazarın eseri de bulunuyor.

Notos listesini belirleyenler arasında; Ahmet Telli, Ayfer Tunç, Cemil Kavukçu, Gaye Boralıoğlu, Gündüz Vassaf, Hakan Bıçakçı, Hakan Günday, İnci Aral, Jale Parla, Leyla İpekçi, Müge İplikçi, Nazlı Eray, Orhan Alkaya, Özcan Karabulut, Sadık Yalsızuçanlar, Sema Kaygusuz, Tanıl Bora gibi isimler var.

Listenin ilk üç sırasında Yaşar Kemal’in “İnce Memed 1″, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın “Saatleri Ayarlama Enstitüsü” ve Sait Faik’in “Alemdağ’da Var Bir Yılan” adlı yapıtları yer alıyor.

Notos’un “100 Temel Eser” soruşturmasının ilk 20 eseri şöyle:

1- İnce Memed 1, Yaşar Kemal

2- Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Ahmet Hamdi Tanpınar

3- Alemdağ’da Var Bir Yılan, Sait Faik

4- Memleketimden İnsan Manzaraları, Nâzım Hikmet

5- Don Kişot, Cervantes

6- Kürk Mantolu Madonna, Sabahattin Ali

7- Sevgili Arsız Ölüm, Latife Tekin

8- Bütün Öyküleri, Sait Faik

9- Suç ve Ceza, Dostoyevski

10- Parasız Yatılı, Füruzan

11- Küçük Prens, Antoine de Saint-Exupery

12- Kuyucaklı Yusuf, Sabahattin Ali

13- Dönüşüm, Kafka

14- Tutunamayanlar, Oğuz Atay

15- Bereketli Topraklar Üzerinde, Orhan Kemal

16- Yüzyıllık Yalnızlık, Gabriel Garcia Marquez

17- Çavdar Tarlasında Çocuklar, J.D. Salinger

18- Aylak Adam, Yusuf Atılgan

19- Sevda Sözleri, Cemal Süreya

20- Beyaz Kale, Orhan Pamuk

Uluslararası PEN Yazarlar Birliği İrlanda merkezinin bu yılki ödülü, ülke edebiyatına katkılarından dolayı, İrlandalı romancı Joseph O’Connor’a veriliyor.

Yazdığı 7 roman arasında özellikle “Ghost Light” ve “Star of the Sea” ile beğeni toplayan Joseph O’Connor’a ödülü, bu akşam Dublin’de düzenlenecek törende, İrlanda Cumhurbaşkanı Michael D. Higgins tarafından verilecek.

Edebiyat dünyasından çok sayıda kişinin katılacağı törende, dünya çapında hapse mahkum edilen, susturulan, işkence gören ve öldürülen yazarlar için bir sandalye boş tutulacak.

Ödülün kendisine verilmesinden büyük onur duyduğunu belirten O’Connor, Irish Times gazetesinde çıkan açıklamasında, ödülün sahibinin İrlanda PEN üyesi yazar ve okurların oylarıyla belirlenmesinin kendisi için anlamlı olduğunu da vurguladı.

İrlanda PEN Ödülü’nün daha önceki sahipleri arasında Brian Friel, William Trevor, Neil Jordan, Seamus Heaney, Jennifer Johnston, Maeve Binchy and Colm Toibin bulunuyor.

İrlandalı şarkıcı Sinead O’Connor’un kardeşi Joseph O’Connor’ın “Star of the Sea” adlı romanı 38 dile çevrilerek bazı uluslararası ödüllere değer görülmüş, son romanı “Ghost Light” ise geçen yıl “Dublin: Bir Şehir Bir Kitap” projesi çerçevesinde, başkentte Nisan ayı boyunca düzenlenen çeşitli etkinliklerde okunup tartışılmıştı.

Sadece 1000 adet basılan ve her ikisi de ortak olarak numaralandırılan kitap ve kutu içinde yer alan mektupların tasarımını GMK Başkanı Grafik Tasarımcı Yeşim Demir, Yapı Kredi Yayınları için özel olarak hazırladı.

Kutu içinde yer alan mektupların 26′sı da Nazım Hikmet’in 11 Kasım 1933-11 Kasım 1949 tarihleri arasında eşine gönderdiği mektuplar arasından seçilerek hazırlandı.

Tıpkıbasım mektupların arasında Nazım Hikmet’in Bursa Cezaevi’nden yazdığı ”Karıma Mektup” şiiri de bulunuyor.

”Nazım Hikmet’ten Piraye’ye Mektuplar” kitabı ve özel kutu içinde 26 tıpkıbasım mektup, 175 liradan satışa sunuldu.

Radikal gazetesinin haberine göre, sponsor bulunduğu takdirde ilk projedeki gibi daha kapsamlı bir restorasyon yapılacak. Bakanlıktan yapılan açıklamada, “Tamirat, tadilat ve depreme karşı güçlendirme yapılacak. Bu ay sonunda ihaleye çıkılacak. 41 gün askıda kaldıktan sonra iki hafta içinde de değerlendirme süresi beklenecek. Çalışmalar 29 Ekim 2013’e kadar tamamlanacak” denildi.

AKM’yi yenileme projesi aslında yeni değil. İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı arasında AKM’nin yenilenmesi için 8 Ekim 2008’de işbirliği protokolü imzalanmıştı. AKM’nin ilk mimarı Hayati Tabanlıoğlu’nun oğlu mimar Murat Tabanlıoğlu’nun hazırladığı proje de 29 Mayıs 2009’da Koruma Kurulu’nca onaylanmıştı. Bu projenin yaklaşık maliyeti 115 milyon liraydı. 29 Haziran 2009 tarihinde ihale yapıldı.

YENİLEME PROJESİNE DAVA AÇILMIŞTI
Ancak bu sırada Kültür, Sanat ve Turizm Emekçileri Sendikası (Kültür Sanat- Sen), projeyi onaylayan Koruma Kurulu kararının iptali için dava açtı. İstanbul 9. İdare Mahkemesi yürütmeyi durdurma kararı aldı. Bunun üzerine çalışmalar durdu. Avrupa Kültür Başkenti Ajansı, itirazlara konu olan değişiklik taleplerini görüşmek ve tarafları uzlaştırmak amacıyla Devlet Tiyatroları Genel Müdürü, Devlet Opera Balesi Genel Müdürü, yürütmeyi durdurma kararı aldıran Kültür, Sanat ve Turizm Emekçileri Sendikası, ilgili meslek örgütleri temsilcileri, ve projeyi hazırlayan mimari büro temsilcilerini bir araya getirdi. Ancak sendika davayı geri çekmedi. Mahkeme de Koruma Kurulu kararını iptal edince onarıma ilişkin süreç kesin olarak durdu. Bu arada 2010 Ajansı tarafından ayrılan bütçe de elden gitti.

Aradan geçen süreçte Kültür ve Turizm Bakanlığı, AKM’nin restorasyonu için yeniden harekete geçti ve gerekli hazırlıkları tamamladı. AKM’de tadilat, tamirat ve depreme karşı güçlendirme için bu ay sonunda ihaleye çıkılacak. Tadilat, tamirat ve güçlendirme, mevcut bina korunarak, içinde değişiklik yapılmadan gerçekleştirilecek. İhaleyi alacak firma titizlikle seçilmeye çalışılıyor. Şu ana kadar kesin kabul görmüş bir firma bulunamadı. Kültür ve Turizm Bakanlığı, yakın bir zamanda, sponsorla da protokol imzalayacak. Tadilat, tamirat ve güçlendirme çalışmalarının ekim ayında başlaması ve en geç 2013 yılında 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’na yetiştirilmesi öngörülüyor.

SAHNEYE TESİSATTAN SU DAMLIYORDU
AKM’de kolonlar korozyona uğramış, ısıtma ve soğutma sistemi, sanatçı odaları, sahne sistemi teknolojinin çok gerisinde kalmıştı. Kalorifer tesisatının asbestli kanserojen bir maddeyle sarılı olduğu öne sürülüyor, pek çok yerde çürüme meydana geldiği için delik borulardan, başta sahne olmak üzere pek çok yere su damlıyordu. Bu nedenle de o hatlarda sıcak su deşarjı yapılamıyordu. Isınma için akaryakıta yılda 500 bin TL harcanıyor, ancak istenen seviyede bir ısınma sağlanamıyordu.

KORKUTAN ASANSÖRLER
Binadaki dev jeneratör elektrikler kesildiğinde büyük bir gürültüyle devreye giriyor, ihtiyaca cevap vermediği gibi yakıtı nedeniyle çevre kirliliğine de yol açıyordu. Şimdi modern jeneratörler alınacak. Yangın ihbar sistemini gösteren paneller tamamen arızalıydı. Bu nedenle yangın algılama sistemi gözle kontrol ediliyordu. Yangın ihbar ve alarm sistemleri tamamen yenilenecek.

Sahnelerin ahşapları çürümüş, sahne asansörü de eski teknoloji olduğundan risk taşıyordu. Restorasyon kapsamında salonlar yeniden dizayn edilecek. Sahne asansörü, ısıtma ve klima sistemi değiştirilecek.

ZOR AÇILDI, BİR DE YANGIN GEÇİRDİ
Mimar Feridun Kip ile mimar Rüknettin Güney tarafından projesi çizilen, 29 Mayıs 1946’da temeli atılan bina, ödenek yokluğuna takılınca 1953 yılında Bayındırlık Bakanlığı’na devredildi ve 1956’da mimar Hayati Tabanlıoğlu projesi ile inşaata devam edildi. 12 Nisan 1969’da ‘İstanbul Kültür Sarayı’ adıyla hizmete girdi. 27 Kasım 1970’te Arthur Miller’in ‘Cadı Kazanı’ adlı oyunu oynanırken yandı. Onarılıp 1978’de ikinci kez açıldı. AKM, 2008 yılı haziran ayında bu kez onarım için kapatıldı.

Gözlerinizi kapayın ve bir şehir hayal edin. Yağmurun asla dinmediği, gri mi gri, kasvetli mi kasvetli bir şehir. Şehrin ıslak karanlığı ortasında, yıpranmış, aksamları paslanmış, tuhaf bir panayır düşünün sonra… Masa başında çalışan, her günü birbirinin aynı olan bir adam getirin gözlerinizin önüne: Charles Unwin. Unwin, aldığı beklenmedik terfiyle düşler, filler ve cinayetler ekseninde bir gizemin kalbine sürüklenecek, tuhaf macerası ironik bir biçimde şekillenecektir… Hafiyenin El Kitabı, Dashiell Hammett (2009) ve William L. Crawford (2010) ödüllerini almış sürükleyici bir polisiye ve düşünceleriniz hakkında düşündüklerinizi değiştirme iddiasında.

1977 doğumlu Jedediah Berry bu ilk romanında gerçeküstü unsurları ustaca kullanmış ve ortaya kendiyle dalga geçen, ironik bir polisiye çıkmış. Öyle ki romanı heyecanla karşılayan yabancı basın, yazarın Hafiyenin El Kitabı’nda yarattığı atmosferi, Terry Gilliam ve David Lynch gibi ustaların filmlerine göndermeler eşliğinde betimlemiş.

Romanın tuhaf bir rüya etkisi yarattığını belirten The New Yorker, Wes Anderson Kafka’yı sinemaya uyarlasa ortaya tam da böylesi bir şey çıkacağı görüşünde. Berry’nin romanında rüyalar rüyalara ve okuduğunuz kitap bir başka kitaba, Hafiyenin El Kitabı’na uzanıyor. Kendini beklenmedik bir terfi ile birtakım gizemli olayların kalbinde bulan Charles Unwin, rüyaları ile gerçeklerinin karıştığını fark edince roman polisiyeden maceraya ve psikolojik gerilime, yer yer mizaha ve postmodernizme de selam çakarak hafif hafif kaymaya başlıyor. Bir yerlerde birileri, olan biten her şeyi, görülen düşleri bile kayıt altında tutuyor ve belgeliyor, yağmur dinmek bilmeden yağıyor da yağıyor.

Hafiyenin El Kitabı, uyanık hayatlarını uykudaymış gibi geçirenlere inat, hafızanın, rüyaların ve algının kapılarını aralamakta da ısrarlı. Bir şemsiye, bir bisiklet ve bir el kitabı eşliğinde kendi ve diğerlerinin düşlerine sızarak biteviye bir uyku haliyle savaşan bir adamın sürükleyici ve çarpıcı öyküsü, steampunk unsurları da barındırıyor.

Hafiyenin El Kitabı, rüyalardan rüyalara uyanan bir adamın ve bir kitaptan aynı adlı bir başka kitaba uzanan bir maceranın eğlenceli ve zihin açan romanı.

Hafiyenin El Kitabı’nın bölüm başlıklarından tadımlık alıntılar:
“İpuçları Hakkında: Çoğu şey ikiye ayrılabilir: ayrıntılar ve ipuçları. Bunları ayırt edebilmek, sağ ayağınız ile sol ayağınızı ayırt edebilmekten daha önemlidir.”

“Kanıtlar Hakkında: Nesnelerin de hafızası vardır. Kapı tokmağı, çevireni; telefon, açanı anımsar. Tabanca en son ne zaman ve kim tarafından ateşlendiğini hatırlar. Bir şeyler anlatacaklarında duyabilmek için eşyanın dilini öğrenmek, dedektifin görevidir. Nesnelerin de hafızası vardır. Kapı tokmağı, çevireni; telefon, açanı anımsar. Tabanca en son ne zaman ve kim tarafından ateşlendiğini hatırlar. Bir şeyler anlatacaklarında duyabilmek için eşyanın dilini öğrenmek, dedektifin görevidir.”

“Hafıza Hakkında: Kâğıtlarla kaplı bir masa hayal edin. Düşüncelerinizin toplamı budur. Şimdi masanın ardında bir yığın dosya dolabı hayal edin. Bu da bildiklerinizin toplamıdır. Bütün mesele masayla dosya dolaplarını birbirine mümkün mertebe yakın ve kâğıtları düzgün tutmaktır.”

Jedediah Berry
1977 yılında, Amerika’nın New York eyaletinde dünyaya geldi. Edebiyat sahnesine Dashiell Hammett Ödülü ve William L. Crawford Ödülü’ne layık görülen ilk romanı Hafiyenin El Kitabı ile adım attı. Jorge Luis Borges, Franz Kafka, Italo Calvino ve Angela Carter gibi yazarlardan ilham aldığını belirten Berry, polisiye kurgulu ilk romanı Hafiyenin El Kitabı’nda eşi benzeri olmayan bir şehri karanlıkları ve kabusları ile birlikte inşa ediyor.

Jedediah Berry’nin kısa öykü ve denemeleri Conjunctions, Le Petit Zine ve Chicago Review gibi dergi ve fanzinlerde yer almış; aralarında Best New American Voices (Amerikan Edebiyatının En İyi Yeni Sesleri) da bulunduğu çeşitli antolojilerde yayımlanmıştır. Berry, halen Massachusetts’te yaşamakta ve Small Beer Press’te editör olarak çalışmaktadır. Publisher’s Weekly’nin Kafka ve Paul Auster esintileri taşıdığını iddia ettiği, New Yorker’ın tuhaf bir rüya etkisi yarattığını belirttiği Hafiyenin El Kitabı, adını ileride daha sık duyacağımız parlak yazardan etkileyici bir ilk roman.

Algan Sezgintüredi’nin çevirdiği ‘Hafiyenin El Kitabı’ Siren Yayınları’ndan çıktı.

Yapı Kredi Yayınları tarafından yayımlanan Beni Bu Güzel Havalar Mahvetti kitabı ve bu kitapla birlikte verilen CD, Orhan Veli’nin çok eski bir kayıt yöntemi olan “tel”e okuma ile kaydettiği ses kayıtlarından oluşuyor. Bu kayıtlarda Orhan Veli’nin kendi sesinden dinleyeceğimiz şiirleri ve bir de Karagöz oyunu bulunuyor.

Kız kardeşi Füruzan Yolyapan’ın yıllarca sakladığı ve klasik bantlardan da önceki bir teknikle “tel”e okuduğu kayıtlarda Orhan Veli, en beğendiği 22 şiirini seslendiriyor.

Bir dost ortamında kaydedilen bu şiirler, ölümünden yıllar sonra, Orhan Veli hayranları için gün ışığına çıkıyor. Orhan Veli’nin kızkardeşi Füruzan Yolyapan, bu kayıtların bir evde, bir yılbaşı eğlencesi sırasında kaydedildiğini tahmin ettiğini ama bu konuda pek bilgisi olmadığını, kayıtların da kendisine küçük ağabeyi Adnan Veli ölünce onun ahbabı Orhan Boran’dan geldiğini söylüyor.

Beni Bu Güzel Havalar Mahvetti’de ayrıca, Orhan Veli’nin hiç bilinmeyen bir yanını, Karagöz oyunlarına merakını, oynatmadaki ustalığını da öğreniyor, kısa bir Karagöz muhaveresini kendi sesinden dinliyoruz.

Yapı Kredi Yayınları, bir büyük şairin şiirlerini yalnızca kitaplarda okumakla kalmayıp, kendi sesini ve ilk kez işittiğimiz Karagöz oynatma yeteneğini de bu çalışma ile gözler önüne seriyor.

Joyce tutkunlarını memnun edecek bu gelişme, hikayenin orijinal metnini elinde bulunduran Zürih James Joyce Vakfı’nın tepkisine neden oldu.

Vakıftan yapılan açıklamada, Stephen’ın üvey kardeşi Hans Jahnke tarafından 2005 yılında Zürih’teki vakfa bağışlanan hikayenin, Stephen ve Hans’ın babaları Giorgio Joyce’a ait olduğu vurgulandı.

Torun Stephen Joyce’a 1936 yılında yazılmış bir mektubun “izin alınmadan” kitaplaştırıldığına işaret edilen açıklamada, Zürih James Joyce Vakfı’nın şu ana dek açıklık ve güvene dayalı bir politika izlediği, ancak bu son gelişmenin gelecekte vakfı ziyaret edecek akademisyen ve araştırmacılara kuşkuyla yaklaşılmasına yol açabileceği ifade edildi.

Dublin’de yayıncılık dünyasına yeni katılan Ithys Yayınevi ise Zürih James Joyce Vakfı’na yanıt vermekte gecikmedi.

“Joyce’un yayımlanmamış eserlerinin 1 Ocak 2012 itibariyle kamu malı olduğunu” belirten yayınevi, vakfın kendisine “bağışlanan” bir metin üzerinde hak iddia etmesinin “saçma” olduğunu savundu.

Ünlü yazarın hayattayken yayımladığı eserler üzerindeki telif kısıtlamalarının 1 Ocak’ta kaldırılması İrlanda’da memnuniyetle karşılanmış, ancak bazı yasal boşluklar, Ulysses, Dublinliler, Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi, Sürgünler ve Finnegans Wake dışındaki diğer eser ve metinlerin akıbetini büyük ölçüde belirsiz bırakmıştı.

Logo üzerine tıklandığında 1812 yılında doğan Charles Dickens’ın 200. doğum günü olduğu hatırlatılıyor.

Oliver Twist (1839), Nicholas Nickelby (1839), David Copperfield (1850), Büyük Umutlar (1861) gibi birçok klasiğe imza atan İngiliz yazar 1870′de hayatını kaybetmişti.

Değerlendirmeye göre, en çok kitap satın alan iller İstanbul, Ankara, İzmir, Kocaeli, Muğla, Balıkesir, Bursa, Antalya ve Eskişehir olurken, İstanbul’dan siparişi verilen kitaplar toplam satışların yüzde 38,93′ünü oluşturdu.

Söz konusu kentler dışında kalanların oranının toplamda yüzde 26,55 olduğu belirlendi.

Kategori yönünden bakıldığında en çok okunanlar listesinde edebiyat türündeki kitaplar ilk sırada yer aldı. Listede edebiyatın ardından gelen türler ise periyodik yayınlar, roman ve kişisel gelişim olarak sıralandı.

Farklı ülkelerden de sipariş alan idefix.com, geçen 12 ayın verileriyle en çok satışın yapıldığı ülkeleri de belirledi. En çok Almanya ve KKTC’ye satışın yapıldığı listede, bu ülkeleri ABD, Hollanda ve Fransa izledi.

Geçen yıl e-kitaplar arasında en çok Canan Efendigil Karatay’ın yazdığı “Karatay Diyeti” satın alındı. Bu kitabı, Gülse Birsel’in “Yazlık” adlı kitabı ve Walter Isaacson’un Steve Jobs biyografisi takip etti.

Yayıncılık pazarı içinde yüzde 3′lük pay
İdefix.com Genel Müdürü Mehmet İnhan, Türkiye’de online kitap satışlarının henüz yayıncılık pazarı içerisinde yüzde 3 gibi küçük bir paya sahip olduğunu belirterek, ABD’de bu oranın yüzde 10′lar seviyesinde bulunduğunu ifade etti.

Türkiye’de e-ticaretin toplam perakende ticaret içindeki payının yüzde 6 olduğunu, bu rakamların online kitap satışlarının ciddi büyüme potansiyeli taşıdığını gösterdiğini kaydeden İnhan, ABD’de son 4 yıldır yayıncılık sektörünün büyümediğini, buna karşın elektronik kitap ticaretinin son 3 yılda yüzde 1200 gibi bir oranda arttığını söyledi.

Araştırmaya göre basılı kitap satışı şehir oranları (yüzde) şöyle: İstanbul 38,93, Ankara 11,42, İzmir 7,57, Kocaeli 3,45, Muğla 2,61, Balıkesir 2,38, Bursa 1,94, Antalya 1,13, Eskişehir 1,06, Diğer 26,55.

Yıllardır akciğer kanseri ile mücadele eden Szymborska’nın, son günlerine kadar şiir yazdığı belirtiliyor. Wislawa Szymborska, 1996 yılında Nobel edebiyat ödülüne layık görülmüştü. Nobel Komitesi’nin “Şiirin Mozart’ı” olarak nitelendirdiği Szymborska’nın şiirlerini, insanlığa dair gerçekliği tarih çerçevesinde ironik ve hassas bir biçimde aydınlığa kavuşturduğu gerekçesiyle ödüllendirdi. Szymborska, aşk, ölüm ve geçmiş gibi karmaşık konuları, basit objeler ve sıradan resimlerle tasvir etmesiyle tanınıyor.

1923 yılında Polonya’nın batısındaki bir köyde dünyaya gelen Wislawa Szymborska, sekiz yaşında ailesi ile birlikte taşındığı Krakau’dan ayrılmadı. Szymborska, 1939 yılında Naziler Krakau’yu ele geçirdiğinde Yahudilerin toplama kampına gönderilmelerini engellemek için demiryollarında işçi olarak çalışmaya başladı.

‘ŞİİR SUSKUNLUKTA DOĞAR’
Çalışırken gizli gizli üniversiteye giden Polonyalı şair Szymborska, savaştan sonra sosyoloji ve edebiyat eğitimi aldı ama üniversiteyi bitiremedi. Szymborska’nın, ilk şiirlerinde sosyalizmin etkisi görülür. Daha sonra sosyalizmden duyduğu hayal kırıklığını dile getirmekten çekinmeyen Szymborska, kamuoyundan uzak yaşamasını seyrek verdiği bir röportajda, “ben kültürel bir kurum değilim. Kendimi sürekli gösteremem. Sabah sekizden akşam ona kadar konuş, konuş, konuş… Susmak için zamana ihtiyacım var. Çünkü şiir suskunlukta doğar” sözleriyle gerekçelendirdi.